CA ĐOÀN, BAN TRẬT TỰ… CÓ ĐƯỢC RƯỚC LỄ SAU THÁNH LỄ?

CA ĐOÀN, BAN TRẬT TỰ… CÓ ĐƯỢC RƯỚC LỄ SAU THÁNH LỄ?

Trong một vài Thánh lễ đặc biệt, như các dịp Lễ Giáng Sinh, Phục Sinh, Phong Chức Linh Mục, Khấn Dòng… tại một số nơi, có lẽ vì khó khăn trong việc di chuyển hay về thời gian… của ca đoàn hoặc của những người phụ giúp trong Thánh lễ (ca đoàn đang hát, ban trận tự đang làm nhiệm vụ, đội kèm đang thổi kèn…), nên sau khi kết thúc Thánh lễ, những thành phần này được “rước lễ sau”! Vậy điều này có đúng không?

Thực tế đã có xảy ra những trường hợp như sau:

- Khi ca đoàn lên rước lễ, còn lại người đàn và solo đang hát, khi vừa rước lễ xong, thì ca trưởng đưa 2 ngón tay ra dấu với vị trao MTC “xin” thêm 2 MTC nữa để cho người đánh đàn và người hát solo rước lễ.

- Thánh lễ kết thúc, mọi người đang chụp hình với các tân linh mục trên cung thánh, ca đoàn và ban trật tự tiến lên cung thánh rước lễ giữa những người đang vui vẻ nói cười chụp hình kỷ niệm.

- Thánh lễ kết thúc, mọi người ra về, ban giúp lễ đang dọn đồ lễ… chợt nhớ ra là mình chưa rước lễ nên xin một vị có trách nhiệm mở Nhà Tạm lấy MTC để trao cho giúp lễ và những người phục vụ phòng thánh trong thánh lễ vừa mới kết thúc.

Thật là nhiêu khê trong việc ứng xử mục vụ, vì nó liên quan đến bài Ca Hiệp lễ và những thành viên đang giúp cho cộng đoàn tham dự nghi thức nhận lãnh Thánh Thể cách sốt sắng. Khi nào bắt đầu hát ca hiệp lễ và khi nào thì ngưng hát? Làm sao để việc hiệp lễ của những thành phần này cũng sốt sắng và được nhiều ơn ích như cộng đoàn?

Chúng ta không đề cập đến việc phải hát bài hát nào trong phần Ca hiệp lễ, vì điểm này thuộc về Ban Thánh Nhạc, và UB Thánh Nhạc trực thuộc HĐGMVN đã ban hành chỉ thị chi tiết về việc Hát lễ trong Phụng Vụ rồi[1].

Tuy nhiên, chúng ta cũng không khó để tìm ra những chỉ dẫn của Giáo Hội về những vấn đề tưởng chừng như “nhiêu khê” này. Chúng ta có thể dựa vào Hiến Chế Phụng Vụ Thánh của Công đồng Vatican II (số 55), Quy Chế Tổng Quát của Sách lễ Roma, Sắc lệnh của Bộ Phượng Tự Về việc Rước lễ và tôn thờ Thánh Thể ngoài Thánh lễ (1973)[2], và nhất là Huấn thị Redemptionis Sacramentum về một số điều phải tuân thủ hay phải xa lánh liên quan đến Phép Thánh Thể Chí Thánh của Bộ Phượng Tự, ban hành ngày 25/3/2004.

Ở đây, cần phân biệt giữa “Rước lễ ngoài Thánh lễ” với “Rước lễ sau Thánh lễ”:

- Việc “Rước lễ ngoài Thánh lễ” dành cho những tín hữu không thể tham dự Thánh lễ: bệnh nhân, người già yếu, trường hợp nguy tử, hoặc khi một tín hữu ước ao Rước MTC trong trường hợp bất khả kháng không thể tham dự Thánh lễ được (Ví dụ một tín hữu cần phải ra sân bay đi nước ngoài sớm mà không thể tham dự Thánh lễ để có thể rước lễ trong ngày Lễ Trọng hôm ấy, thì họ có thể xin được Rước lễ ngoài Thánh lễ. Trường hợp này là chính đáng, hay còn gọi là vì lý do mục vụ, thì vị mục tử có thể trao MTC cho họ). Và khi trao MTC ngoài Thánh lễ, thì đương nhiên là Thừa tác viên Thánh Thể (Linh mục, Phó tế, Thầy có tác vụ Giúp lễ, và Thừa tác viên Thánh thể ngoại thường) phải cử hành theo “Nghi thức trao MTC cho bệnh nhân” được ghi trong Sách Nghi Thức Xức Dầu bệnh nhân năm 1972[3].

- Việc “Rước lễ ngay sau Thánh lễ”: là những tín hữu có tham dự Thánh lễ, nhưng vì phải thi hành nhiệm vụ trong lúc cộng đoàn Rước lễ (ca đoàn, trật tự, phòng thánh…) mà cho rằng vì lý do ấy mà mình không thể Rước lễ cùng một trật với cộng đoàn được, nên xin được “Rước lễ sau”. Có 2 điểm cần nhấn mạnh ở đây là: có tham dự Thánh lễ nhưng không Rước lễ cùng lúc với cộng đoàn phụng vụ, và xin được Rước lễ ngay sau Thánh lễ ấy.

Vậy là đã rõ, việc “Rước lễ sau Thánh lễ” không thể được coi là việc “Rước lễ ngoài Thánh lễ”. Và chúng ta đang bàn đến việc “Rước lễ ngay sau Thánh lễ” mà mình vừa tham dự, chứ không đề cập đến việc “Rước lễ ngoài Thánh lễ”.

1. Trước hết, chúng ta có thể dựa vào Quy Chế Tổng Quát của Sách Lễ Roma:

Số 56i: Ðang khi linh mục và giáo dân rước lễ, thì hát ca hiệp lễ. Bài ca này có mục đích diễn tả sự đồng tâm hiệp nhất thiêng liêng giữa những người rước lễ, khi họ đồng thanh ca hát, đồng thời biểu lộ niềm vui trong tâm hồn và làm cho việc tiến lên rước Mình Thánh Chúa có tính cách huynh đệ hơn. Ca hiệp lễ bắt đầu khi linh mục rước lễ và tuỳ nghi kéo dài đang khi giáo dân rước lễ. Nếu có bài ca nào sau khi rước lễ, thì phải kết thúc bài ca hiệp lễ vào đúng lúc […]

Nếu không hát, thì giáo dân, hoặc một vài giáo dân hay độc viên đọc ca hiệp lễ ghi trong sách lễ. Nếu không có ai đọc, thì chính linh mục đọc sau khi đã rước lễ, và trước khi cho tín hữu rước lễ”.

Số 119: “Khi linh mục rước lễ, ca đoàn bắt đầu hát ca hiệp lễ”.

Chúng ta có thể tìm hiểu thêm trong số tiếp theo như sau: “Sau khi cho rước lễ, linh mục và giáo dân tuỳ nghi cầu nguyện trong lòng một khoảng thời gian. Nếu muốn, tất cả cộng đoàn cũng có thể hát một thánh thi, một thánh vịnh hay một bài thánh ca ngợi khen nào khác”[4].

2. Kế đến, chúng ta dựa vào Huấn thị Redemptionis Sacramentum 2004

Bộ Phụng Tự và Kỷ Luật Bí Tích đã có hướng dẫn rất rõ ràng trong Huấn thị Redemptionis Sacramentum - về một số điều phải tuân thủ hay phải xa lánh liên quan đến Phép Thánh Thể Chí Thánh - ngày 25/3/2004 như sau:

Số 60: “Trong cử hành Thánh Lễ, phụng vụ Lời Chúa và Phụng Vụ thánh Thể liên kết chặt chẽ với nhau, và chúng hợp thành cùng một hành vi phụng tự duy nhất. Vậy, không được phép tách rời chúng ra, cũng không được cử hành chúng vào những giờ và những nơi khác nhau. Cũng thế, không được phép cử hành những phần khác nhau của Thánh Lễ vào những lúc khác nhau, kể cả cùng trong một ngày”.

Số 88: “Các tín hữu thường được rước Thánh Thể trong Thánh Lễ hay vào thời gian được chính nghi lễ ấn định, nghĩa là liền sau khi linh mục chủ tế rước lễ[5]. Linh mục chủ tế có nhiệm vụ cho rước lễ, và, nếu có dịp, các linh mục khác hay các phó tế giúp ngài ; Thánh Lễ không được tiếp tục khi các tín hữu chưa rước lễ xong. Các thừa tác viên ngoại thường có thể giúp linh mục chủ tế, theo đúng các quy tắc của giáo luật, chỉ trong trường hợp cần thiết”.

3. Những áp dụng cụ thể dựa theo Giáo huấn của Giáo Hội

- Về thời điểm bắt đầu hát ca hiệp lễ: “khi linh mục rước lễ”.

- Về thời gian hát ca hiệp lễ: “tuỳ nghi kéo dài đang khi giáo dân rước lễ”. Như vậy, khi giáo dân đã rước lễ xong thì cũng nên liệu để kết thúc bài ca hiệp lễ, để cho bài ca này đạt được mục đích đúng đắn của nói là: “diễn tả sự đồng tâm hiệp nhất thiêng liêng giữa những người rước lễ, khi họ đồng thanh ca hát, đồng thời biểu lộ niềm vui trong tâm hồn và làm cho việc tiến lên rước Mình Thánh Chúa có tính cách huynh đệ hơn”[6].

- Nếu không hát ca hiệp lễ: thì “đọc ca hiệp lễ ghi trong sách lễ”.

- Có thể hát thêm 1 bài thánh ca (hoặc thinh lặng) “sau khi cho rước lễ” - cũng có nghĩa là việc thinh lặng hoặc hát thêm 1 bài thánh ca sẽ diễn ra sau khi hát (hoặc đọc) bài ca hiệp lễ, và lẽ đương nhiên là sau khi mọi người đã rước lễ.

- Việc Hiệp lễ (Rước lễ) là một phần của Thánh lễ, nó phải được “dính liền” vào trong Thánh lễ đang cử hành và phải “đúng thời điểm” của nó như Nghi thức Thánh lễ đã ấn định. Và cũng chính vì thế mà Giáo Hội mới yêu cầu rằng: “Thánh lễ không được tiếp tục khi các tín hữu chưa Rước lễ xong”.

Tóm lại, Ca đoàn, Trật tự, Giúp lễ hay những người phụ giúp trong Thánh lễ… Rước lễ sau Thánh lễ là không đúng với những quy định về Phụng vụ Thánh lễ của Giáo Hội.

4. Đề nghị một giải pháp cho vấn đề này

Chúng ta biết rằng, trong Giáo phận Cần Thơ, Đức Cha Stêphanô đã có lần mong ước tất cả các Nhà thờ trong Giáo phận đọc Kinh Cám Ơn sau khi Rước lễ, và chúng ta đã áp dụng rất hiệu quả trong các Nhà thờ vào các ngày lễ thông thường. Vấn đề chỉ xảy ra khi có những dịp Lễ lớn, quy tụ đông người, nhiều thành phần tham gia phục vụ trong Thánh lễ. Vì vậy, xin gợi ý một giải pháp cụ thể như sau:

- Khi chủ tế rước lễ: Ca đoàn hát ca hiệp lễ

- Khi cộng đoàn Rước lễ xong: Cộng đoàn đọc Kinh Cám Ơn (hoặc Kinh Cầu cho Linh Mục trong Thánh lễ truyền chức, hay Kinh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, hoặc Kinh cầu cho gia đình…) - trong khi đó Ca đoàn Rước lễ.

Mong sao mọi Thánh lễ - là đỉnh cao của Phụng vụ - dù là thông thường hay đặc biệt - đều đạt được mục tiêu đích thực của nó là vinh danh Thiên Chúa và thánh hoá con người.

LM. Phêrô Vũ Văn Hài

Ban Phụng Vụ GP. Cần Thơ


 

[1] Tập “Hướng Dẫn Mục Vụ Thánh Nhạc” của UB Thánh Nhạc trực thuộc HĐGMVN phổ biến vào tháng Tư năm 2014.

[2] Rất tiếc là chưa có trong tay Bản dịch tiếng Việt của sắc lệnh này, nên tham khảo bản tiếng Anh, các số 13-17 (những số này nằm trong Chương I, nói về việc Rước lễ ngoài Thánh lễ):

- số 13 - 15: Bàn về mối liên hệ giữa việc Rước lễ ngoài Thánh lễ với chính Hy tế Thánh Thể

- số 16: Bàn về Thời điểm có thể cho rước lễ ngoài Thánh lễ

- số 17: Bàn về các thừa tác viên cho rước lễ ngoài Thánh lễ

[3] Nghi thức trao MTC cho bệnh nhân  đầy đủ luôn có 3 phần:

- Mở đầu: Dấu Thánh giá, chào chúc, sám hối

- Cử hành Lời Chúa: Đọc Tin Mừng và lời cầu nguyện.

- Rước lễ: Kinh Lạy Cha và Rước lễ

- Kết thúc: Lời nguyện…

Tuy nhiên, cũng có thể áp dụng Nghi thức vắn tắt: Dấu Thánh giá - Ít lời khuyên nhủ - Kinh Lạy Cha - Trao MTC.

[4] Quy chế Tổng Quát Sách lễ Roma, số 56k.

[5] Công Đồng Chung Vatican II, Hiến chế về Phụng vụ Sacrosanctum Concilium, n. 55: Rước lễ dưới hai hình. Rất đáng khuyến khích các tín hữu tham dự Thánh Lễ cách toàn hảo hơn, bằng cách, sau khi linh mục rước lễ, họ cũng lãnh nhận Mình Chúa trong cùng một Hy Lễ đó.

[6] Quy chế Tổng Quát Sách lễ Roma, số 56i.