LUẬT PHỤNG VỤ MÙA GIÁNG SINH VÀ LỄ HIỂN LINH

LUẬT PHỤNG VỤ MÙA GIÁNG SINH VÀ LỄ HIỂN LINH

 

1.   LỄ GIÁNG SINH

Lễ Giáng Sinh bắt đầu từ kinh chiều I (chiều 24/12). Theo các sách phụng vụ sau năm 1969, Mùa Giáng Sinh kéo dài đến Chúa nhật theo sau lễ Hiển Linh (6/1).

Mừng Sinh Nhật Chúa có bốn lễ:

(1) Lễ Vọng được cử hành vào chiều 24/12 trước hoặc sau kinh chiều;

(2) Lễ Ban Đêm;

(3) Lễ Rạng Đông;

(4) Lễ Ban Ngày.

Bốn lễ này được cử hành với lễ phục Trắng, hát kinh Vinh Danh và Kinh Tin Kính (bái gối khi hát câu: Bởi phép Đức Chúa Thánh Thần). Kinh Nguyện Thánh Thể Giáng Sinh. Không một thánh lễ nào khác cử hành vào ngày này.

Có ba Kinh Tiền Tụng Giáng Sinh có thể chọn trong Mùa này. Trong kinh Nguyện Thánh Thể I có phần “cùng hiệp thông” riêng cho lễ Noel, Tuần Bát Nhật và lễ Hiển Linh. Không có một định liệu nào có thể thay đổi các bản văn các Kinh Tiền Tụng trong sách lễ Latin.

Các linh mục có thể ban phép lành trọng thể vào phần cuối của mỗi thánh lễ Giáng Sinh. 

 

2.   Chiều 24 tháng 12

Ở nhiều nơi, sau trưa ngày 24/14, người ta mới bắt đầu việc chuẩn bị trang hoàng nhà thờ, vì trước đó, vẫn là thời gian của Mùa Vọng, thời gian “ cầu nguyện và chay tịnh”. Buổi chiều hôm nay cần phải chuẩn bị hoa, đèn và máng cỏ nhưng chưa đặt Chúa Hài Đồng. Sau khi việc chuẩn bị hoàn tất, cộng đoàn sẽ hát kinh chiều đầu tiên (Kinh Chiều I) của lễ Giáng Sinh. Phần xướng đáp giới thiệu ý nghĩa của thời điểm cử hành:

“Nội hôm nay anh em sẽ biết,

*Chúa từ trời ngự xuống dương gian

Rồi sớm mai được thấy nhãn tiền

Ánh vinh quang Chúa Trời tỏ hiện.”

3.   Đêm 24/12

Trước thánh lễ Đêm, ở nhiều nơi, người ta sẽ hát “Kinh Sách” cách long trọng trong nhà thờ và kết thúc trước thánh lễ Đêm vài phút. Giờ kinh này là giờ “canh thức”. Các thừa tác viên mặc phẩm phục của mình khi hát kinh. 

Ở những nơi khác, buổi cầu nguyện trước lễ Đêm được diễn ra trong bầu khí của buổi Phụng Vụ Lời Chúa. Các bài đọc được chọn lựa dựa theo lịch sử cứu độ từ khởi đầu đến khi Con Chúa Giáng Sinh. Theo Lễ Nghi Giám Mục số 221-226, buổi canh thức được bắt đầu với lời chào khai và Lời Nguyện Mở, các bài đọc, các bài thánh ca, bài giàng của thừa tác viên thánh và thinh lặng.  

Theo truyền thống, đây là “đêm Canh Thức cầu nguyện”. Do đó, trong mục vụ, các mục tử thích nghi sao cho vừa phù hợp với truyền thống vừa phù hợp với văn hóa địa phương và vừa là thời điểm để giới thiệu Chúa cho anh em chị em lương dân.

Trong thánh lễ Đêm, phải kéo chuông trong suốt thời gian hát Kinh Vinh Danh. Có thể đặt tượng Chúa Hài Nhi trên bàn thờ hoặc gần bàn thờ trong suốt thời gian thánh lễ và được xông hương ngay đầu thánh lễ khi xông hương bàn thờ và trong phần dâng lễ khi dâng lễ. 

Ở nhiều nơi, sau lời nguyện kết lễ, các trẻ em làm thành đoàn rước Chúa Hài Nhi đến máng cỏ. Các em đi trước, linh mục chủ tế hoặc thừa viên bồng Chúa Hài Nhi theo sau đoàn rước, đến máng cỏ và đặt vào nơi đã dọn sẵn. Sau đó linh mục xông hương, thinh lặng cầu nguyện giây lát, rồi ban phép lành trọng thể và giải tán. 

Ai tham dự lễ Vọng Giáng Sinh thì không đọc Kinh Tối[1].

 

4.   Ngày 25/12

Sách lễ Roma chú thích trước lễ Đêm: “Trong ngày lễ Chúa Giáng Sinh, mọi linh mục được cử hành hoặc đồng tế ba thánh lễ, miễn là vào thời gian thích hợp với mỗi lễ” (có thể xem Giáo luật điều 951 §1).

Theo các sách phụng vụ, những bài thánh ca Gregorian của ba lễ này hoàn toàn không thay đổi. Các bài đọc trong thánh lễ và cả trong các giờ kinh phụng vụ không thay đổi theo năm; tất cả cộng đoàn phải bái gối khi đọc “bởi phép Chúa Thánh Thần…” của Kinh Tin Kính.

Các thừa tác viên phục vụ ba thánh lễ cần được chuẩn bị đầy đủ và phù hợp nhằm nói lên tính cách trang trọng nhất.

Tùy theo địa phương, nếu xét thấy thánh lễ Rạng Đông hoặc thánh lễ Ban Ngày có đông giáo dân tham dự thì phải tổ chức thật long trọng vì đây là lễ chính của ngày Ngôi Lời Nhập Thể. Thánh lễ này cần phải trang hoàng rực rỡ và ca đoàn cùng cộng đoàn phải hát ca tụng Chúa như các thiên thần xưa. Vào cuối Thánh lễ, chúng ta có thể đi rước đoàn đồng tế đến máng cỏ, nơi đây linh mục xông hương, thờ lạy và ban phép lành trọng thể.

 

5.   Kinh Chiều lễ Giáng Sinh

Thánh thi đọc lại thánh thi của kinh chiều I, nhưng chiều kích “hôm nay” được nhấn mạnh :

“Ngày bảo chứng tình thương,

Chúa bước vào cõi thế,

Trời đất nối đại dương,

Hoan ca nào xiết kể.”

Bởi vì, đối với phụng vụ, “hôm nay” thật sự ngày hoàn tất Lễ Giáng Sinh. Chiều kích hiện tại của ngày lễ được tìm thấy trong 3 điệp ca của Giờ Kinh. Thông thường, giờ kinh Chiều này được diễn ra trong giờ Chầu Thánh Thể, do đó, cũng là dịp có thể hát các bài thánh ca khá phổ biến trong tâm thức của người giáo dân: “đêm đông lạnh lẽo Chúa sinh ra đời hoặc Loài người ơi tới Bêlem…”

Sau Kinh Tối sẽ hát kinh “Lạy Mẫu Nghi cao cả” (Alma redemptoris mater). 

 

6.   Bát Nhật Giáng Sinh

Những ngày trong Bát Nhật Giáng Sinh được nhiều nguồn phụng vụ nhắc tới và rất phức tạp để “chú giải”.

Ở nhiều nơi, thánh lễ được cử hành cách long trọng trong 8 ngày.

Trước tiên, cần xét hai ngoại lệ  để đi đến các quy tắc chung:

(1). Có thể từ tính chất trọng thể được tổ chức ở các địa phương, nhất là vào dịp kính vị thánh bảo trợ của nhà thờ. Trong ngày này, các giờ kinh được tổ chức đầy đủ, chẳng hạn, kinh Chiều với thánh thi, các điệp ca, bài đọc ngắn, xướng đáp; các lời cầu nguyện của giờ Kinh sáng, các thánh vịnh, thánh ca và các lời chuyển cầu của các thánh tử đạo hoặc các tông đồ. Tính trọng thể này đã tiền đề cho việc tổ chức các giờ kinh cho ngày Chúa Nhật sau này.

(2) Cũng có thể là một ngày lễ Kính của địa phương. Thông thường nó không thay đổi, bởi vì ngày lễ đó đã xuất hiện trong lịch chung, như lễ Thánh Thomas Becket hay một vị thánh khác được cử hành với bậc nhớ không buộc. Tuy nhiên, chỉ cử hành thánh lễ kính hoặc nhớ các thánh trong những ngày này, còn Kinh Chiều thì không liên quan đến các lễ này. Nếu các lễ này trùng vào ngày Chúa nhật, thì nó sẽ bị bỏ qua.

Kinh Tối trong 8 này ngày có thể chọn hoặc kinh tối thứ Bảy hoặc kinh tối Chúa Nhật[2] với thánh thi Te lucis.[3]

Chúa nhật trong Bát Nhật Giáng sinh (từ ngày 26 đến ngày 31 tháng 12), sẽ cử hành lễ kính Thánh Gia Thất. Phụng vụ Giờ Kinh đọc đủ các giờ, trừ “khi lễ Giáng Sinh trùng ngày Chúa Nhật, thì cử hành lễ Thánh Gia Thất vào ngày 30/12. Trong trường hợp này thì bỏ Kinh Chiều I lễ Thánh Gia Thất”. Trong sách lễ Roma, bài lễ được đặt sau lễ Giáng Sinh và Bài Tin Mừng được thay đổi theo năm phụng vụ.

Trừ khi trùng vào Chúa nhật, ngày 26, 27 và 28 tháng 12 cử hành thánh lễ Kính thánh Stêphenô, Thánh Gioan, và các thánh Anh Hài tử đạo. Sách lễ Roma đặt các lễ này trong phần kính các thánh. Các bài đọc riêng trong phần các thánh. Hát Kinh Vinh Danh trong thánh lễ, không đọc Kinh Tin Kính.

Phụng vụ Giờ Kinh đọc theo lễ, ngoại trừ Kinh Chiều đọc theo Mùa.

Lễ hôn nhân và an táng được cho phép trong những ngày này cùng với các bài đọc và Kinh Tiền Tụng riêng, cũng có thể cử hành các lễ khác nếu Đấng Bản Quyền cho phép.

Trừ khi trùng vào Chúa nhật hay ngày lễ Kính Thánh Gia Thất, các ngày 29, 30 và 31 tháng 12 sẽ cử hành ngày trong Bát Nhật Giáng Sinh về thánh lễ và Các Giờ Kinh, đọc Te Deum khi đọc Kinh Sách.

Vào tối ngày 31 tháng 12, nhiều nơi cử hành lễ Tạ Ơn hoặc cầu xin bình an, hoặc Chầu Thánh Thể đến nữa đêm sau đó hát Te Deum và kéo chuông nhà thờ và nhận phép lành Thánh Thể để bắt đầu năm mới.

 

7.   Thánh Maria, Đức Mẹ Chúa Trời

Ngày cuối Bát Nhật Giáng sinh, ngày 1 tháng 1, là lễ Đức Mẹ Maria, Mẹ Thiên Chúa. Lễ này bắt đầu với giờ Kinh Chiều I. Các bài đọc không thay đổi theo năm. Kết lễ, linh mục có thể ban phép lành trọng thể cho ngày đầu năm.

8.   Mùa Giáng Sinh sau ngày 02/01.

Mùa Giáng sinh kéo dài khoảng từ 6 đến 12 ngày kể từ ngày 02/01; Lễ Chúa Hiển Linh được cử hành vào Chúa Nhật từ 02 đến ngày 08 tháng 01; Lễ Chúa Giêsu Chịu Phép Rửa sẽ được cử hành sau ngày 06/01 hoặc Chúa nhật sau ngày 06/01. Lễ này kết thúc mùa Giáng Sinh.

Theo lịch chung, Lễ Hiển Linh được tổ chức vào ngày 6/01, và ngày Lễ Chúa Chịu Phép Rửa theo sau Chúa nhật 6/01. Khi Chúa Nhật rơi vào khoảng giữa ngày 2 và ngày 5/01, lịch chung sẽ cử hành lễ Hiển Linh vào ngày Chúa Nhật thứ hai sau Lễ Giáng sinh.

Năm nào lễ Hiển Linh trùng vào Chúa Nhật ngày 7 hoặc 8/01 thì lễ Chúa Giêsu Chịu Phép Rửa sẽ dời vào ngày thứ hai liền sau đó và thứ ba tiếp theo là bắt đầu tuần I Thường Niên.

 

Lm. Gs. Lê Ngọc Ngà

 

 

 


 

[1] Lưu ý của bản gốc Latin Liturgia Horarum và bản tiếng Pháp, không thấy trong bản dich tiếng Việt.

[2] “Luật chữ đỏ” về việc chọn thánh vịnh cho giờ Kinh Tối trong tuần bát nhật Giáng Sinh được tìm thấy ở cuối giờ kinh Chiều ngày Giáng Sinh trong bản gốc Latin Liturgia Horarum và trong bản dịch tiếng Pháp, nhưng không tìm thấy trong bản dịch tiếng việt hiện hành.

[3] Te lucis ante terminum (trước khi liệm tắt ánh hoàng hôn)…Bài này không có trong bản dịch đang sử dụng.