CHÂN DUNG ẨN TRONG TÁM MỐI PHÚC | Suy Tư Tin Mừng Chúa Nhật 4 Thường Niên A | Mt 5,1-12a

Tin Mừng Chúa Nhật hôm nay thường được gọi là Tin Mừng Bát Phúc. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở cách gọi quen thuộc ấy, ta dễ đọc bản văn này như một bảng tóm lược đạo đức hay một danh sách những điều người Kitô hữu cần đạt tới để được hạnh phúc.

Thật ra, Mt 5, 1–12a không khởi đi từ điều con người phải làm, mà từ điều Thiên Chúa đang nhìn thấy. Đây không chỉ là một bản chỉ dẫn luân lý, nhưng trước hết là một bản khắc họa chân dung – âm thầm nhưng sâu sắc – về chính Đức Giêsu.

Thuật ngữ then chốt ở đây là makarios. Trong nền Kinh Thánh Do Thái, makarios không phải là lời chúc ban cho tương lai, nhưng là lời công bố “diễn tả tình trạng đáng mừng của người tín hữu đang ở trong ân huệ của Thiên Chúa, nhờ đón nhận và sống theo những khởi sinh đức tin Ngài ban.[1]

Vì thế, khi nghe “Phúc cho…”, ta không nên hiểu như một lời hứa có điều kiện, nhưng như một lời xác nhận: “Thật đáng mừng cho người đang là như thế.”

Trong Tám Mối phúc này, Đức Giê su vừa âm thầm bày tỏ chính mình, vừa mở ra con đường để người môn đệ từng bước được nên giống Ngài.

Tám mối phúc: chân dung của Đức Giêsu

Lắng nghe từng mối phúc mà Đức Giêsu công bố, chân dung nào đang dần hiện ra trước mắt chúng ta?

Khi đọc chậm lại Tám Mối Phúc, có những nét phúc dường như quy tụ và soi sáng lẫn nhau. Chính trong những nét ấy, khi đặt Đức Giêsu vào trung tâm, một chân dung đang âm thầm được vén mở. Và khi ấy, Tám Mối Phúc không còn là một lời công bố, nhưng là một cuộc đời đã được sống: cuộc đời của chính Đức Giêsu.

Một Đức Giêsu có tinh thần nghèo khó. Ngài không tìm cho mình một gia đình quyền thế, một gia cảnh sung túc để náu thân. Ngài chọn ở giữa những người nghèo, người bé mọn và suốt đời, chỉ chọn Chúa Cha là nơi nương tựa duy nhất. Điều này quả thật rất makarios – rất đáng mừng.

Nơi Đức Giêsu, ta nhận ra hình ảnh của “dân nghèo” mà ngôn sứ Sôphônia trong bài đọc 1 loan báo: “Ta sẽ để sót lại giữa ngươi một dân khiêm hạ và nghèo khó; họ sẽ nương náu nơi danh Đức Chúa” (Xp 3, 12).

Một Đức Giêsu dám sống công chính. Ngài không sợ sự chống đối, cũng không thỏa hiệp với điều sai trái để giữ lấy sự an toàn cho bản thân. Ngài dám nói sự thật, dám bênh vực người bị loại trừ, và dám vạch trần những lối sống đạo đức giả, ngay cả khi điều đó khiến Ngài bị hiểu lầm, bị ghét bỏ và bị đe dọa.

Sự công chính nơi Đức Giêsu không phải là thái độ khép kín hay xét đoán, nhưng là một lòng trung tín trọn vẹn với thánh ý Chúa Cha và với sự thật của Tin Mừng. Thật “đáng mừng vì Ngài là như thế”

Nét công chính ấy nơi Đức Giêsu được soi sáng rõ nét qua lời thánh Phaolô trong bài đọc II. Thiên Chúa không chọn điều khôn ngoan hay quyền thế theo tiêu chuẩn thế gian: những gì thế gian cho là điên dại, thì Thiên Chúa đã chọn để hạ nhục những kẻ khôn ngoan, và những gì thế gian cho là yếu kém, thì Thiên Chúa đã chọn để hạ nhục những kẻ hùng mạnh; những gì thế gian cho là hèn mạt không đáng kể, là không có, thì Thiên Chúa đã chọn để huỷ diệt những gì hiện có…(x. 1 Cr 1,26–31).

Sự lựa chọn nghịch lý này cho ta thấy: sự công chính, trước tiên đó là hành vi trung tín bước đi trên con đường thập giá, ngay giữa những bất toàn của bản thân.

Một Đức Giêsu chấp nhận thua thiệt, vu khống và sỉ nhục để chu toàn thánh ý Chúa Cha. Chính trong sự “thua cuộc” trước mắt người đời, Ngài đã mặc khải trọn vẹn khuôn mặt của Người Con luôn tín thác nơi Cha: Không chỉ đáng mừng, vì Ngài không chỉ sống các mối phúc, mà chính Ngài là Mối Phúc!

Là một người môn đệ Chúa, bạn thường chọn những nét phúc nào để chiêm ngắm chân dung “đáng mừng” này, và quan trọng hơn, bạn có nghe lời mời gọi bước vào sự hiệp thông với Ngài, trong từng nét phúc ấy?

Tám mối phúc: hành trình trưởng thành của người môn đệ

Tám Mối Phúc, nơi chân dung Đức Giêsu, vừa mặc khải Ngài là ai, vừa mở ra con đường trưởng thành cho người môn đệ bước theo.

Quả thật, Đức Giêsu không dạy các môn đệ Tám Mối Phúc như hoa trái của nỗ lực con người, nhưng cho các ông nhận ra ý nghĩa lớn lao của một hành trình sống, nơi con người được thanh luyện và biến đổi ngay từ chính những thua cuộc, thất bại theo cái nhìn thế gian, để rồi giúp các ông cảm nhận sâu hơn rằng hạnh phúc không đến từ việc “đạt được”, mà từ việc dám ở lại trong tương quan với Thiên Chúa.

Còn chúng ta thì sao? Sự chuyển động của Tám Mối Phúc như xoay quanh 3 trục chính: phó thác – tương quan – và Trung tín, ta thấy mình đang bước ra sao trong từng nét phúc?

• Phó thác

Nghèo khó trong tinh thần có giúp ta đặt lại nền tảng đời mình nơi Thiên Chúa, để ngay cả trong những mất mát và tổn thương, ta vẫn dám tin tưởng, phó thác và nhận ra sự hiện diện an ủi của Ngài không?

• Tương quan

Hiền lành và lòng thương xót có giúp ta từ bỏ nhu cầu phải thắng, để biết lắng nghe, cảm thông và chủ động xây dựng hòa bình trong các mối tương quan gia đình và cộng đoàn không?

• Trung tín

Ta có đủ can đảm sống công chính và trong sạch trong tâm hồn, trung thành với Tin Mừng và thánh ý Thiên Chúa, ngay cả khi điều đó khiến ta bị hiểu lầm, thua thiệt hay bách hại không?

Cầu nguyện

Lạy Chúa,

Xin cho con biết năng chiêm ngắm Ngài, vì đó là nền tảng hạnh phúc vững chắc của cuộc đời con.

Xin cho con luôn biết thực thi Ý Chúa, vì điều đó không làm con mất đi chính mình, nhưng giúp con trở nên chính mình trọn vẹn nhất, trong Chúa.

Và xin cho con dám khắc họa lại chân dung của Chúa trong Tám Mối Phúc, vì đó là con đường Chúa đã sống, đã đi, và là lời mời gọi con bước theo để trở nên môn đệ đích thực. Amen.

Quỳnh Thoại, CĐM – CT

[1] Strong’s Greek Dictionary, No. 3107: μακάριος (makarios), “blessed/fortunate,” BibleHub, https://biblehub.com/greek/3107.htm.