Chính anh em là ánh sáng cho trần gian | Chúa Nhật V Thường niên năm A

Trong năm mục vụ 2026 có chủ đề “Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai” với khẩu hiệu: “Anh Em Là Ánh Sáng Thế Gian” (Mt 5,14) này, lời Chúa hôm nay nhắc cho mỗi chúng ta về bổn phận trở thành ánh sáng của mọi Kitô hữu.

I. TẠI SAO TRỞ THÀNH ÁNH SÁNG?

Vì ánh sáng là điều đầu tiên Thiên Chúa đã tạo dựng trong công trình sáng tạo của Ngài: “Thiên Chúa phán: phải có ánh sáng. Liền có ánh sáng. Thiên Chúa thấy rằng ánh sáng tốt đẹp” (St 1, 3-4a). Có ánh sáng mới phân rẽ được bóng tối. Có ánh sáng mới phân định được tội lỗi.

Đức Giêsu trong lời giảng dạy để các môn đệ trở thành chứng tá trên trần gian đã quả quyết: “Chính anh em là ánh sáng cho trần gian” (Mt 5, 14). Ánh sáng là cái gì rất tự nhiên, nguyên nó đã kéo sự chú ý của người ta. Điều này giống câu nói: “Hữu xạ tự nhiên hương”. Nghĩa là môn đệ Đức Kitô tự nhiên là phải vậy. Đời sống của họ tất nhiên phải ảnh hưởng tới người khác.

Trong ngày rửa tội cho con trẻ, cha mẹ và người đỡ đầu đã được trao nhiệm vụ: “Ánh sáng này được trao phó cho anh chị em chăm nom, tức là lo lắng cho trẻ nhỏ này đã được Chúa Kitô soi sáng, luôn luôn sống như con cái sự sáng, và bền vững trong đức tin” (Sách nghi thức rửa tội).

Ngày thành hôn, hai người đã thề hứa với Chúa trước mặt Hội thánh: “Sẵn sàng yêu thương và đón nhận con cái Chúa sẽ ban và giáo dục chúng theo luật Đức Kitô và Hội Thánh” (Sách nghi thức Hôn phối). Nghĩa là thề hứa về sứ mạng trở thành ánh sáng dẫn đường cho con cái.

Trong thư Mục vụ 2025 của Hội đồng Giám mục Việt Nam có đoạn: “Chính Chúa Giêsu chỉ đường cho chúng ta: “Ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những việc tốt lành anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời” (Mt 5,16). Ánh sáng đức tin được chiếu tỏa ra bên ngoài qua những việc tốt lành chúng ta làm trong đời sống cá nhân, gia đình, cũng như trong mọi môi trường xã hội. Bằng cách đó, chúng ta trở nên như nắm men góp phần vào việc thánh hóa thế giới từ bên trong, và giới thiệu Đức Kitô cho người khác (x. Giáo hội, số 31).

Vì thế “trở thành ánh sáng” không phải là một lời khuyên, mà là bản chất của Kitô hữu và bổn phận của mọi gia đình.

II. TRỞ THÀNH ÁNH SÁNG NHƯ THẾ NÀO?

Các bài đọc lời Chúa hôm nay nhắc lại cho tôi 2 cách thế để trở thành ánh sáng.

1. Làm chứng cho những giá trị linh thánh

Phần đầu của đoạn Tin Mừng hôm nay là sứ mạng: “Chính anh em là muối cho đời.” (Mt 5, 13a). Muối có hai công dụng chính là ướp cho khỏi hư và làm gia vị. Người môn đệ của Đức Kitô phải giữ cho xã hội khỏi suy thoái, đồng thời giúp cho thăng tiến.

Suy thoái là tình trạng yếu kém, sụt lùi do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân già nua, cũ kỹ. Có nhiều thứ suy thoái: suy thoái liên quan đến sức khỏe, suy thoái kinh tế, suy thoái chính trị…, nhưng đáng sợ nhất là suy thoái đạo đức.

Hội đồng Giám mục Việt Nam đã từng gởi tâm thư đến cộng đồng dân Chúa năm 2016 để nói về tình trạng suy thoái đạo đức như sau: “Chúng ta không thể phủ nhận thực tế này là tình trạng vợ chồng Công giáo ly thân và ly dị đang có chiều hướng gia tăng, cách riêng nơi các gia đình trẻ; bạo hành gia đình vẫn là điều nhức nhối; một số bạn trẻ sa đà vào lối sống buông thả về mặt tình dục, chủ trương sống chung, sống thử trước hôn nhân; tệ nạn phá thai lan tràn đến mức coi thường…”. Môn đệ của Đức Kitô lẽ ra phải gìn giữ cho xã hội khỏi suy thoái, nhưng một số đã góp phần làm cho xã hội suy thoái, nhất là về mặt đạo đức như những điều vừa nêu.

Làm thế nào để người Công giáo góp phần gìn giữ cho xã hội khỏi suy thoái, nhất là về mặt đạo đức? Nguyên nhân chính yếu của những suy thoái đạo đức là vì người ta chỉ thấy và tìm kiếm những giá trị phàm tục, những giá trị trước mắt. Người Công giáo phải sống và làm chứng cho những giá trị linh thánh.

Ngoài xã hội, gặp trục trặc, khó khăn hay xung đột là một số cặp vợ chồng tìm đến với ly dị. Gia đình Công giáo giải quyết những khó khăn bằng cầu nguyện và tìm ý Chúa. Nếu còn nhớ đến và xin Chúa giúp đỡ, thì chắc chắn mọi chuyện sẽ được giải quyết. Lúc đó gia đình Công giáo đang làm chứng cho một giá trị linh thánh.

Tại sao ngày nay người ta coi thường việc phá thai đến mức có cả những bệnh viện, những cơ sở hỗ trợ cho việc này, trong khi tội giết người có thể mang bản án tử hình hoặc tù chung thân? Phá thai chính là hình thức giết người, thậm chí còn trầm trọng hơn vì giết người không có khả năng chống cự. Một số người xem việc “dính bầu” là hậu quả của chuyện không kỹ lưỡng, vì vậy họ đi giải quyết vấn đề mà chẳng chút áy náy. Như vậy hành động ân ái của họ chỉ là việc thỏa mãn đam mê nhục dục. Nếu chỉ như vậy, thì chỉ là con vật không hơn không kém. Người Công giáo được dạy cho biết việc phối hợp vợ chồng là hành động yêu thương và mở ngõ cho việc truyền sinh. Trong hành động ân ái, họ cộng tác với Thiên Chúa trong việc sáng tạo, vì vậy phải tôn trọng sự sống ngay từ lúc hình thành. Từ đó người Công giáo đón nhận con cái theo thánh ý của Chúa chứ không theo bất cứ một chỉ tiêu nào. Đó là việc chúng ta làm chứng cho những giá trị linh thánh.

Ngoài đời người ta làm gì cũng nhờ “ông này, bà nọ”. Người ta tin theo những hướng dẫn của những ông bà thầy bói đó. Còn người Công giáo phải để Thiên Chúa làm chủ cuộc đời mình. Tại sao thờ Chúa mà lại tin thầy bói, lại để những con người đó làm chủ cuộc đời mình?

Trong những ngày Tết dù nghỉ ngơi, vui chơi, họp mặt… nhưng có những gia đình vẫn ưu tiên dành thời gian thờ phượng Chúa, đi lễ 3 ngày Tết đầy đủ. Họ lập luận: “Tại sao mình đánh bài thâu đêm được, tại sao mình nhậu suốt sáng được, mà đi lễ có hơn 1 giờ lại không được?”… Họ đang làm chứng cho một giá trị linh thánh.

Một vài dẫn chứng cụ thể, qua đó chúng ta thấy khi người Công giáo dám đi ngược lại với những giá trị tự nhiên, những giá trị phàm tục, là lúc họ đang sống cho những giá trị linh thánh và họ trở thành ánh sáng.

2. Bằng đời sống yêu thương, bác ái

Trong bài đọc thứ nhất, sau khi từ Babylon trở về, vì hoàn cảnh không còn các tư tế, không có các lễ nghi phượng tự nên dân chúng quá chú trọng vào việc sống đạo bằng hình thức như ăn chay, cầu nguyện, bố thí. Vì vậy mà Isaia đã nhắc nhở dân chúng để ý đến chất lượng trong việc sống đạo. Cụ thể: “Ngươi hãy chia cơm cho người đói, rước vào nhà những người nghèo, thấy ai mình trần thì cho áo che thân, không ngoảnh mặt là ngơ trước người anh em cốt nhục” (Is 58, 7). Isaia khẳng định cách sống đó như một ngọn đèn tỏa sáng.

Thiết nghĩ cách sống đạo được Isaia giới thiệu ngày xưa đó cũng phải là cách sống đạo của những người Công giáo hôm nay, nghĩa là phải để ý đến chất lượng chứ không phải là hình thức. Điều đó có thể thực hiện được khi chúng ta biết nổ lực thực thi tình bác ái một cách cụ thể. Nhiều Giáo xứ, nhiều đoàn thể thực hiện việc bác ái cụ thể để làm lan tỏa ánh sáng yêu thương của Chúa. Những siêu thị 0 đồng, những bếp ăn yêu thương, những món quà cho người nghèo… là những gì chúng ta có thể để góp phần để làm cho ánh sáng của Chúa tỏa lan.

Đức Giáo hoàng Phaolô VI đã nói: “Người thời nay tin vào các chứng nhân hơn là thầy dạy, và nếu họ có tin vào thầy dạy là vì các thầy dạy ấy đã là những chứng nhân”. Lời Chúa trong những ngày cuối năm Âm lịch thực sự là ánh sáng soi đường cho mỗi người và mỗi gia đình bước sang năm mới, để nếu mỗi người và mỗi gia đình ý thức bổn phận phải trở thành ánh sáng cho chính họ và những người xung quanh được bước vào vùng ánh sáng thật, thì phải quyết tâm để hướng đến những giá trị linh thánh và sống bác ái yêu thương một cách cụ thể.

Mỗi gia đình hãy nhắc nhở nhau để sắp xếp thời gian đi lễ ngày Chúa Nhật. Những người lớn trong gia đình hãy mạnh dạn để khởi động giờ kinh hôm chung với nhau. Khi có những xung đột xảy ra, hãy giải quyết dưới cái nhìn của Chúa. Hãy sẵn lòng giúp đỡ những người nghèo khổ trong khả năng của mình… Khi các gia đình làm được những điều đó, thì quả thật ánh sáng của họ đang tỏa rạng.

Lạy Chúa, qua lời chuyển cầu của Mẹ Maria và chân phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, xin hãy thắp sáng lên trong trái tim con ngọn lửa thánh thiện và yêu thương của Chúa, để con trở thành ánh sáng cho trần gian.

Lm. Giuse Nguyễn