HẠT GIỐNG ÂM THẦM | Thứ Sáu Tuần III Thường Niên | Mc 4,26–34

Trong khi con người hiện đại quen đo giá trị bằng tốc độ, hiệu suất và khả năng kiểm soát, Đức Giêsu lại mạc khải Nước Thiên Chúa bằng những hình ảnh chậm rãi, âm thầm và khó nắm bắt: hạt giống lớn lên trong đêm ngày, hạt cải bé nhỏ thành cây lớn. Tin Mừng hôm nay không chỉ là một bài học đạo đức, mà là một thách đố căn bản đối với não trạng duy kỹ thuật: sự sống sâu xa nhất không vận hành theo áp lực ngoại tại, mà theo một quy luật nội tại Thiên Chúa đã đặt để.

1) Quy luật nội tại của sự sống

Đức Giêsu nói: “Ðêm hay ngày, người ấy có ngủ hay thức, thì hạt giống vẫn nảy mầm và mọc lên, bằng cách nào thì người ấy không biết” (c.27). Câu nói này chạm đến một mầu nhiệm nền tảng: sự sống mang trong mình một nguyên lý vượt ngoài khả năng thao túng của con người. Người gieo có phần của mình, nhưng không phải là chủ nhân của sự tăng trưởng. Có một tiến trình diễn ra âm thầm, không do cưỡng ép, không tùy thuộc hoàn toàn vào ý muốn con người.

Thiên Chúa đã đặt trong tạo thành và trong lòng người một “quy luật nội tại” luôn hướng về sự sống, sự thật và thiện hảo. Con người có thể cản trở, bóp méo, nhưng không thể triệt tiêu sức sống ấy. Vì thế, không phải điều gì không đo lường được thì là vô nghĩa. Có những tiến trình âm thầm, ngoài tầm radar của thống kê, nhưng lại quyết định chiều sâu của lịch sử và con người.

2) “Đất tự động sinh hoa kết quả”

“Đất tự động sinh hoa kết quả” (c.28). Từ Hy Lạp automátē, diễn tả một sức sống phát sinh từ bên trong, chứ không phải một cơ chế máy móc. Nước Thiên Chúa không lớn lên nhờ áp lực, tuyên truyền hay quyền lực, nhưng nhờ sức hấp dẫn nội tại của chân lý và tình yêu. Chính vì là vương quốc của sự thật, nên tự bản chất, Nước ấy có khả năng lan tỏa. Không ai và không thế lực nào có thể ngăn chặn sự tăng trưởng của Nước Thiên Chúa, bởi đó là Nước vĩnh cửu đã được gieo vào thế giới. Vì thế, đức tin cũng không phải là một dự án phải “đạt chỉ tiêu”, mà là một mối tương quan cần được gìn giữ và nuôi dưỡng.

3) Tiến trình và thời điểm

“Trước hết là cây lúa mọc, rồi trổ đòng, rồi thành bông lúa nặng trĩu hạt” (c.28). Đức Giêsu mô tả một tiến trình có trật tự, chống lại cám dỗ đốt giai đoạn. Không có bông lúa nếu không chấp nhận thời gian của mầm non. Không có trưởng thành thiêng liêng nếu không đi qua kiên nhẫn, thanh luyện và thử thách.

Nhưng Tin Mừng cũng nói tới thời điểm: “Khi hạt chín, người ấy liền đem liềm hái ra gặt” (c.29). Đây là thời khắc quyết định. Ân sủng không loại trừ trách nhiệm. Có những lúc con người phải dứt khoát chọn lựa: chọn sự thật thay vì thỏa hiệp, chọn điều thiện thay vì tiện lợi, chọn thập giá thay vì lối thoát dễ dãi.

4) Cái nhỏ bé mang trong mình cái hoàn vũ

“Hạt cải là thứ nhỏ nhất… nhưng khi mọc lên thì lớn nhất” (cc.31–32). Dụ ngôn hạt cải diễn tả nghịch lý căn bản của Nước Thiên Chúa và của mầu nhiệm Mêsia. Dưới cái nhìn thuần túy lịch sử, Đức Giêsu và nhóm môn đệ nhỏ bé của Người có thể bị coi là vô nghĩa. Nhưng chính trong sự bé nhỏ ấy lại ẩn chứa sức sống vô biên.

Giáo Hội tiên khởi đã kinh nghiệm điều này. Sau bách hại tại Giêrusalem, các tín hữu phân tán (diaspora), tưởng như tan rã, nhưng thực ra lại là con đường để Tin Mừng lan rộng. Hai mươi thế kỷ sau, hạt cải ấy đã trở thành cây lớn, đến với mọi dân tộc, và vẫn còn đang hướng về sự viên mãn cánh chung.

5) Khát vọng không thể bị dập tắt nơi con người

Trải nghiệm thiêng liêng của R. Tagore chạm đến chiều sâu nhân loại khi ông nói rằng: ngay cả trong phản kháng và phản bội, con người vẫn mang trong mình một tiếng gọi hướng về Thiên Chúa. Điều đó cho thấy: Thiên Chúa đã gieo vào lòng người một khát vọng chân lý và thiện hảo, không thể bị tiêu diệt. Khát vọng ấy có thể bị che phủ, bị bóp méo, nhưng không thể bị giết chết. Lịch sử nhân loại, dù đầy bạo lực và sai lạc, vẫn là một chuyển động hướng về ánh sáng. Nước Thiên Chúa lớn lên chính từ khát vọng sâu thẳm ấy.

6) Hy vọng giữa thất vọng: gieo trong thập giá

Không ít lần chúng ta nản lòng vì thấy những cố gắng hành thiện của mình dường như không sinh hoa trái. Tin Mừng hôm nay mời gọi một cái nhìn đức tin: hy vọng không đặt vào quyền lực hay hệ thống, mà vào chính Thiên Chúa, Đấng bảo đảm cho sự sống.

Tuy nhiên, không có tăng trưởng nào không đi qua lao nhọc. Không có người nông dân nào gieo hạt mà không chấp nhận mồ hôi và gian nan. Cũng vậy, hạt giống Lời Chúa nơi ta không thể lớn lên nếu không được thanh luyện qua thập giá Đức Kitô. Chính nơi đó, sức sống của Nước Thiên Chúa được nuôi dưỡng từ trái tim con người biết phó thác.

Lm. Thái Nguyên